Czym jest PKO, czyli olej z ziaren palmowych?

Definicja: Palm Kernel Oil w pigułce

PKO (Palm Kernel Oil), po polsku olej z ziaren palmowych lub olej z jąder palmowych, to tłuszcz roślinny otrzymywany z wysuszonych ziaren (jąder) znajdujących się wewnątrz owoców palmy olejowej (Elaeis guineensis). W stanie surowym ma barwę od jasnożółtej do brunatnej, a po rafinacji staje się prawie bezbarwny i neutralny w zapachu.

Choć pochodzi z tego samego owocu co popularny olej palmowy, jest to odrębny produkt o innym składzie chemicznym. Olej palmowy tłoczy się z miąższu owocu i zdominowany jest przez kwas palmitynowy, natomiast olej z ziaren palmowych — podobnie jak olej kokosowy — należy do grupy tzw. olejów laurowych, w których główną rolę odgrywa kwas laurynowy.

Skąd pochodzi olej z ziaren palmowych?

Palma olejowa pochodzi z Afryki Zachodniej, jednak dziś jej największe plantacje znajdują się w Azji Południowo-Wschodniej — przede wszystkim w Indonezji i Malezji, z których pochodzi zdecydowana większość światowej produkcji. Uprawy rozwijają się również w Tajlandii, Kolumbii, Nigerii i innych krajach strefy tropikalnej.

Z jednej tony świeżych kiści owoców uzyskuje się zarówno olej palmowy (z miąższu), jak i mniejszą ilość oleju z ziaren. Jądra stanowią cenny produkt uboczny tłoczni — po wysuszeniu i rozłupaniu trafiają do wysokowydajnych pras lub instalacji ekstrakcyjnych. Szczegółowo opisujemy to w sekcji proces produkcji.

Skład kwasów tłuszczowych

Charakterystyczny profil kwasów tłuszczowych decyduje o technologicznej wartości PKO. Poniżej orientacyjne udziały najważniejszych kwasów:

Wartości orientacyjne — rzeczywisty skład zależy od odmiany palmy, pochodzenia surowca i procesu technologicznego.

Najważniejsze cechy PKO

• Wysoka zawartość kwasu laurynowego — odpowiada za doskonałe właściwości pieniące i myjące, dlatego PKO jest podstawą wielu mydeł i detergentów.
• Stabilność oksydacyjna — przewaga tłuszczów nasyconych sprawia, że olej wolno jełczeje i dobrze znosi długie przechowywanie.
• Krótkie, ostre topnienie — frakcje PKO topią się w temperaturze zbliżonej do temperatury ciała, co docenia przemysł cukierniczy.
• Neutralny smak i zapach po rafinacji — olej RBD nie dominuje profilu sensorycznego produktów spożywczych i kosmetycznych.

PKO a olej palmowy — nie myl tych produktów

Mylenie obu olejów to częsty błąd. Olej palmowy (z miąższu) jest czerwono-pomarańczowy, bogaty w karotenoidy i kwas palmitynowy; olej z ziaren palmowych jest jasny, laurowy i technologicznie bliższy olejowi kokosowemu. Oba powstają w tej samej tłoczni, ale trafiają do zupełnie różnych zastosowań. Pełne porównanie znajdziesz w artykule olej palmowy a olej z ziaren palmowych — różnice.

Gdzie stosuje się olej z ziaren palmowych?

Największymi odbiorcami PKO są: przemysł mydlarsko-detergentowy, kosmetyczny, spożywczy (tłuszcze cukiernicze i zamienniki masła kakaowego) oraz oleochemia. Produkt uboczny tłoczenia — śruta z ziaren palmowych (PKE) — jest z kolei wykorzystywany jako składnik pasz. Przegląd zastosowań prezentuje strona zastosowania przemysłowe oraz artykuł zastosowanie PKO w przemyśle.